|
Giai
đoạn Bắc thuộc
Sau
thời An Dương Vương và nước
Âu Lạc, Việt Nam bị các triều
đại phong kiến Trung Quốc đô
hộ liên tiếp 10 thế kỷ. Việt
Nam tổ chức thành các quận, huyện. Vùng
Quảng Ninh thời kỳ 1000 năm Bắc
thuộc đó mang các tên châu, quận: An Định,
châu Hoàng, châu Lục, Ninh Hải, Ngọc Sơn,
Triều Dương... Đây là vùng cửa ngơ
vào Việt Nam bằng đường biển
lại là vùng giàu sản vật quư. Dưới
ách thống trị của người phương
Bắc, dân bản địa phải xuống
biển ṃ trai lấy ngọc, lên rừng săn
voi bẫy thú cống nạp. Bên cạnh đó,
vùng này cũng là cửa ngơ thông thương,
trao đổi buôn bán quan trọng giữa
Việt Nam và Trung Quốc. Vùng ven biển
nhất là ở Vạn Ninh và cửa Vân
Hải (Minh Châu, Quan Lạn ngày nay), hàng hoá
trao đổi sầm uất. Quyền buôn bán
chủ yếu và lợi nhuận rơi vào
những lái buôn Trung Quốc.
Người
dân bản xứ phải lao động cực nhọc, chịu sự thống trị của xâm
lược song không ngừng đấu tranh chống ách đô hộ, chống đồng hoá:
giữ tiếng Việt, duy tŕ các phong tục truyền thống của ông cha.
Những
nhân vật chống giặc tiêu biểu
Vào
những năm 30 của thế kỷ 1, dưới
ách cai trị tàn bạo của Thái thú Tô
Định, một người quê Đông
Triều là Chu Sĩ đă tụ tập
trai tráng trong làng nổi dậy. Được
sự ủng hộ, giúp vũ khí, lương
thực, nghĩa quân chiến đấu anh dũng,
tiêu diệt nhiều giặc. Tô Định cho
quân đàn áp tàn bạo. Chu Sĩ chiến
đấu quyết liệt nhưng không
chống nổi phải nhảy xuống sông
tự vẫn. Sau này vua Trần Dụ Tông truy
phong ông là Chu Sĩ Đại Vương.
Noi
gương Chu Sĩ, năm 40, một phụ nữ làng Vẻn (sau có tên là An
Biên) là Lê Chân con ông Lê Đạo và người mẹ họ Trần, không chịu
ách thống trị Đông Hán, bản thân bị địch bắt làm t́ thiếp, đă
tập hợp trai gái trong vùng đứng lên khởi nghĩa. Nghĩa quân ngày
càng đông. Lê Chân về lập căn cứ bên sông Cửa Cấm và đă có nhiều
trận đánh thắng thuỷ binh địch. Lúc này Hai Bà Trưng khởi nghĩa
ở Mê Linh, Lê Chân cùng phối hợp chiến đấu. Cuộc khởi nghĩa của
Hai Bà Trưng thắng lợi, Lê Chân về Mê Linh được Hai Bà Trưng
giao chức "Chưởng quan binh quyền nội bộ". Năm 43, Mă Viện đem
đại quân đánh sang. Lê Chân về vùng núi Kim Bảng (Hà Nam) lập
căn cứ kháng chiến, sau Bà hy sinh tại đây. Số binh lính c̣n lại
về căn cứ bên sông Cấm khai hoang lập ấp và đặt tên làng là "An
Biên Trang". Đó là tên đầu tiên của vùng đất sau thành cảng Hải
Pḥng (hiện có đền Nghè thờ Lê Chân và vườn hoa mang tên An
Biên).
Nối
tiếp Lê Chân có một nữ tướng quê ở Đông Triều là Thánh Thiện.
Chiến công nổi bật của bà là dũng mănh tiến công quân Mă Viện
ngay từ lúc chúng c̣n ở Hợp Phố. Sau đó kiên cường ḱm bước tiến
quân của đại binh địch. Trong một trận đánh ác liệt bên sông
Cầm, bà bị tử trận. Nơi bà hy sinh sau dựng lên chùa Cầm (nay
thuộc xă Xuân Sơn, huyện Đông Triều).
Hưởng
ứng cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng c̣n có bà Vĩnh Huy, quê
vùng núi Yên Tử. Vĩnh Huy tập hợp được hơn một ngh́n quân cho
tập vơ nghệ rồi bà mặc giả trai dẫn đoàn quân về với Hai Bà
Trưng. Bà chiến đấu dũng cảm và hy sinh oanh liệt (nay c̣n đền
thờ ở thôn Cổ Chân, xă Vân Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội).
Ngoài
những nữ tướng nói trên, vùng đất
Quảng Ninh c̣n nhiều tấm gương oanh
liệt chống giặc ngoại xâm, như
chị em Nguyệt Thai, Nguyệt Độ
chiến đấu dũng cảm và hy sinh
ở vùng Yên Tử vào ngày 8/ 5; ba anh em họ
Trương lập công xuất sắc và hy
sinh ở huyện Đông Triều sau được
thờ ở chùa Bắc Mă, dân gian gọi ba
anh em là Đức Cả, Đức Hai, Đức
Ba. Tương truyền đó là ba anh em sinh ba
con ông Trương Long, mẹ là Phùng Thị
Loan quê gốc ở hương Lưu Xá,
phủ Nghĩa Hưng, Nam Định.
|
