|
Thời
Tiền sử và Sơ sử
Quảng
Ninh có người ở từ rất sớm.
Rất có thể người ở từ thời
đồ đá cũ. Tháng 11 năm 1976,
một kỹ sư địa chất đă phát
hiện ở Tấn Mài, nay là xă Quảng
Đức, huyện Hải Hà những ḥn
đá h́nh công cụ thô sơ thời tiền
sử. Tiếp đó nhiều nhà khảo
cổ đă t́m thấy thêm nhiều ḥn đá
đáng nghiên cứu. Có ư kiến đoán
định đây không những là một nơi
cư trú cổ mà c̣n là một "xưởng
chế tác" công cụ. Nhưng, bên
cạnh đó, c̣n nhiều ư kiến băn khoăn
v́ chưa phát hiện được tầng văn
hoá khảo cổ, rất có thể những ḥn
đá có h́nh công cụ đó chỉ là
sản phẩm của quá tŕnh va đập
trong tự nhiên.
Nếu
di chỉ đồ đá cũ c̣n chưa có
kết luận cuối cùng th́ hàng loạt di
chỉ thời kỳ đồ đá
mới được liên tiếp phát
hiện đă khẳng định trên vùng
đảo và ven biển Quảng Ninh đă có
người thời tiền sử sinh sống
ít nhất là từ gần một vạn năm
trở lại đây.
Như vậy
trên vùng đất Quảng Ninh, thời tiền sử và sơ sử đă nối tiếp có
người ở và khẳng định đây là một trong những vùng đất cổ của
Việt Nam. Sau nghề săn bắn, hái lượm, lớp người xưa ở đây đă
xuống biển đánh bắt hải sản, rồi chuyển sang nền văn minh lúa
nước, khai thác vùng Trung du và đồng bằng Bắc Bộ với nghề trồng
lúa và chăn nuôi.
Tư
liệu nghiên cứu khảo cổ
Di
chỉ hang Soi Nhụ thuộc huyện Vân Đồn,
năm 1967 các nhà khảo cổ đă t́m
thấy trong khối vỏ ốc kết thành
tầng dày đă hoá đá những mảnh
sọ, răng người, xương chi
lẫn với những mảnh gốm thô, non;
bàn mài, ŕu đá có vai và một xương
chi ḅ rừng. Xếp những mảnh xương
người cho thấy đây là di cốt
của năm người: 2 nam, 3 nữ. Phân tích
tuổi của các công cụ, đồ
gốm, quá tŕnh kết tầng hoá thạch
lớp vỏ ốc, các nhà khảo cổ
đều thống nhất cho rằng chủ
nhân nơi này sống thời Trung kỳ
đồ đá mới, cách ngày nay
từ 5 - 6 ngh́n năm đến trên dưới
một vạn năm.
Gần
đây có ư kiến đặt tên nền văn
hoá khảo cổ này là văn hoá Soi Nhụ,
cũng có ư kiến gọi là "văn hoá
Tiền Hạ Long"
Nối
tiếp văn hoá Soi Nhụ là nền văn
hoá thời hậu kỳ đồ đá
mới với hàng loạt di chỉ
được các nhà khảo cổ Pháp và
Thụy Điển phát hiện từ những
năm 1938, 1939. Sau năm 1954, trên vùng vịnh
Hạ Long và ven bờ, các nhà khảo cổ
học Việt Nam đă phát hiện nhiều
di chỉ tương tự. Gần đây
đă phát hiện thêm nhiều hang động
c̣n dấu tích cư trú của người
tiền sử. Toàn bộ quá tŕnh phát
triển ở đây được các nhà
khoa học đặt tên là "Nền văn
hoá Hạ Long". Trong đó, các nhà
khảo cổ lại chia ra làm hai giai đoạn
sớm và muộn:
Giai
đoạn sớm cách ngày nay chừng 5-6 ngh́n năm, gồm các di chỉ tiêu
biểu: Thoi Giếng, thôn Nam, G̣ Mừng (xă Vạn Ninh), G̣ Mả Tổ, G̣
Bảo Quế (xă Hải Tiến), G̣ Miếu Cả, G̣ Quất Đông Nam (xă Hải
Đông),... đều ở thị xă Móng Cái.
Giai đoạn muộn cách ngày nay chừng 3 -
4 ngh́n năm, gồm các di chỉ tiêu biểu:
Ngọc Vừng (huyện Vân Đồn), Xích
Thổ (xă Thống Nhất, huyện Hoành
Bồ); Đồng
Mang (phường Giếng Đáy), Giáp Khẩu
(phường Hà Lầm), Cái Lân (phường
Băi Cháy), Cọc 8 (phường Hồng Hà)
thuộc thành phố Hạ Long.
Đến
thời đại kim khí, trước hết là đồ đồng, trên đất Quảng Ninh đă
t́m ra nhiều chứng tích:
Trên
núi Đầu Rằm (xă Hoàng Tân, Yên Hưng), năm 1998 phát hiện nhiều
công cụ đồ đá tinh xảo, đồ gốm nung bền chắc và nhiều công cụ,
binh khí bằng đồng: mũi tên, mũi dao đồng.
Trên
đồi chè hợp tác xă Quảng Lễ, xă Quảng Chính, năm 1965 phát hiện
một trống đồng thuộc loại 1 hệ trống đồng Đông Sơn trong văn hoá
thời đại Hùng Vương.
Trên cánh đồng Cầu Nam thuộc xă Phương Nam, thị xă
Uông Bí phát hiện 7 ngôi mộ thuyền (quan tài là một khúc gỗ lớn
khoét rỗng). Trong mộ có nhiều hiện vật bằng đồng: giáo, khiên,
thạp, ŕu cùng vải thô, chiếu cói và một chiếc đục bằng sắt.
|
